Inaczej nie znaczy gorzej

Nasz sklep

To, że jesteśmy inni, sprawia, że możemy się od siebie uczyć, poszerzać swoje spojrzenie na świat i wychodzić poza własne przyzwyczajenia.

– A ty po co się tak okutałaś? Zimno ci jest? – Robert zaśmiał się głośno z własnego dowcipu, a kilka osób mu zawtórowało.

Fatima, nowa koleżanka w ich klasie, zaczerwieniła się po czubki uszu.

– Zostaw ją – stanowczo zareagowała Sonia. – To jest jej kultura i religia.

– Kultura i religia? Owinąć się w koc? – nie przestawał szydzić Robert, a Sonia poczuła, że choć bardzo się starała poprawić swoje zachowanie i obiecała rodzicom nie wdawać się w żadne sprzeczki, teraz za chwilę nie wytrzyma i po prostu rzuci się na Roberta z pięściami.

Jak można być takim bezmyślnym?! Czy on nie widział, że Fatimie pewnie i tak jest ciężko?!

Była nowa w ich klasie i choć mówiła po polsku całkiem nieźle, to momentami widać było, że brakuje jej słów. To zupełnie naturalne, bo choć jej mama jest Polką, dotychczas mieszkała w Niemczech.

Na szczęście w tym momencie do rozmowy włączyła się Sandra.

– Przepraszam cię za niego – powiedziała, uśmiechając się do koleżanki, a Soni posłała ostrzegawcze spojrzenie.

Już i tak wychowawczyni ma na ciebie oko, nie podkładaj się – mówiły jej oczy.

Ze zdaniem Sandry wszyscy się liczyli, bo była wysportowana, miała swój kanał w necie i zawsze miała odwagę wyrażać swoje zdanie.

Fatima uśmiechnęła się z wdzięcznością.

– Naprawdę on powinien się więcej dowiedzieć o różnych kulturach – powiedziała, a Sonia i Sandra momentalnie podchwyciły ten pomysł. Rzeczywiście! Przecież Robert nie gadałby takich głupot, gdyby co nieco więcej o świecie wiedział. A w dzisiejszych czasach zdobycie takiej wiedzy nie jest trudne. Już miały pomysł na kolejną lekcję wychowawczą…

Nowy świat

Dzisiejszy świat jest bardzo różny od tego, który mogliśmy obserwować choćby kilka lat temu. Polacy wyjeżdżają w egzotyczne miejsca, przedstawiciele tych kultur przyjeżdżają do nas – czasami na dłużej, czasami na zawsze. Zetknięcie się z różnicami kulturowymi wcześniej czy później jest dziś nieuniknione.

Różnice kulturowe – czym są?

To różnice w sposobie życia, myślenia, ubierania się, świętowania, okazywania emocji czy budowania relacji między ludźmi. Wynikają z różnych przyczyn: religii, historii danego kraju, klimatu i geografii, tradycji rodzinnych czy wartości przekazywanych z pokolenia na pokolenie.

Z powodu różnic kulturowych to, co dla jednych jest „normalne”, dla innych może być niezrozumiałe, dziwne czy zaskakujące.

Z jakimi różnicami kulturowymi możesz się spotkać w codziennym życiu?

UBIÓR

Pochodzące z krajów muzułmańskich (takich, gdzie wyznaje się islam) dziewczynki mogą (choć nie muszą; sam fakt pochodzenia z danego kraju nie sprawia, że osoba zawsze jest jakaś) nosić hidżab. To chusta zakrywająca (po arabsku „hidżab” znaczy „zasłona, bariera”) włosy i szyję, czasami również ramiona. Kobiety i dziewczyny decydują się ją nosić z powodów religijnych, jeśli są muzułmankami, bo to wyraz ich wiary i skromności.

Zwykle dziewczyny zaczynają nosić hidżab od okresu dojrzewania. Czasami noszenie hidżabu jest decyzją dorosłej już kobiety. Zdarza się też, że jest to strój narzucony normami społecznymi i religijnymi danej społeczności.

Hidżab nie jest „kostiumem”, „przebraniem” czy prowokacją. To część czyjejś tożsamości. Tak jak dla kogoś innego krzyżyk na szyi, tęczowa przypinka, ulubiona bluza z kapturem czy sposób czesania włosów.

Wyśmiewanie takiego elementu stroju to wyśmiewanie czyjejś wiary, rodziny, historii i poczucia przynależności.

Zanim więc skomentujemy czyjś wygląd, choćby nas dziwił, warto zadać sobie pytanie: Jak ja bym się poczuł, gdyby ktoś publicznie śmiał się z czegoś, co jest dla mnie ważne?

JEDZENIE

Zdarza się, że czyjś sposób jedzenia wynika z jego przynależności kulturowej (np. niejedzenie wieprzowiny przez muzułmanów czy wegetarianizm stosowany przez część Hindusów). Ktoś je pałeczkami. Inny może jeść rękami, co w wielu krajach jest zupełnie naturalne. To wszystko są różnice kulturowe.

Świat jest różnorodny także przy stole i właśnie dzięki temu możemy poznawać nowe smaki, historie i tradycje. Zamiast krzywić się czy żartować, warto zapytać z ciekawością: Opowiesz mi o tym?

Czasem od takiego pytania zaczyna się przyjaźń.

STOSUNEK DO DOROSŁYCH I OKAZYWANIE EMOCJI

Istnieją kultury, gdzie ludziom nie patrzy się w oczy, bo jest to niegrzeczne. W niektórych krajach do nauczycieli mówi się po imieniu. Są kultury, gdzie mówi się głośno i ekspresyjnie. W innych uznawane jest to za krzyk i odbierane jako agresywne i niegrzeczne. Są też kraje, gdzie przyjaciele tej samej płci trzymają się za ręce i to nie znaczy, że są parą. Wszystko to przykład różnic kulturowych.

Prawdziwa dojrzałość polega nie na tym, że wszyscy zachowujemy się tak samo, lecz na tym, że potrafimy zrozumieć, że „inaczej” nie znaczy „gorzej”.

Podstawą zrozumienia jest poznanie!

Gdzie naprawdę dowiesz się czegoś o innych kulturach?

· National Geographic (kanał na YouTube i papierowa oraz online wersja magazynu)

· BBC Earth (kanał z materiałami video i reportażami z różnych zakątków świata)

· Ted–Ed – tu znajdziesz nie tylko wykłady, ale też krótkie animowane filmy wyjaśniające zagadnienia różnic kulturowych, religijnych itd.

Różnorodność jest wartością!

To, że jesteśmy inni, sprawia, że możemy się od siebie uczyć, poszerzać swoje spojrzenie na świat i wychodzić poza własne przyzwyczajenia. Dzięki różnicom rozwijamy empatię, uczymy się rozmowy zamiast oceniania i odkrywamy, że nie ma tylko jednego sposobu życia.

Chcesz lepiej rozumieć inne kultury?

Zacznij od pytania, nie oceny. Zamiast mówić, że coś jest „dziwne”, spróbuj się dowiedzieć, dlaczego tak jest, z czego to wynika.

Poszerzaj swoją wiedzę o świecie. Oglądaj filmy dokumentalne, reportaże, słuchaj podcastów, ale nie udostępniaj memów czy filmików, które polegają tylko na wyśmiewaniu czyichś wierzeń czy przekonań. One nie służą niczemu innemu jak szerzeniu stereotypów.

Pytaj u źródła. Jeśli masz w klasie kogoś z innego kraju, nie wahaj się pytać. Bez wiedzy nie ma porozumienia.

Cały artykuł do przeczytania w numerze 5/2026! Zapraszamy do czytania i prenumeraty!

Zdjęcie wprowadzające: fot. PeopleImages/Shutterstock.com