Północny wschód Polski oraz góry – tam najłatwiej spotkać gile. Choć w sezonie lęgowym ptaki nie są już tak widoczne jak zimą.

Czyż, dzwoniec, gil, szczygieł, zięba – co łączy te gatunki?

Wszystkie należą do rodziny łuszczakowatych. Wskazują na to ich małe, krótkie, ale mocne dzioby, przystosowane do łuskania ziaren. Gile wybierają nasiona drzew i krzewów, lubią zwłaszcza zawartość klonowych „nosków”. Jednak nawet twarda łupina nie jest dla nich przeszkodą, sprawnie potrafią wyłuskać z niej zawartość. Podobnie jak pestki z owoców, np. dzikiej róży czy jarzębiny (odrzucają miąższ, choć też jest pożywny). Nie rwą się tylko do nasion chwastów – nie wierzą cienkim łodyżkom roślin, że potrafią utrzymać ich ciężar (ważą ok. 25 g).

Wiosną szukają pąków i młodych pędów drzew. W maju w jadłospisie ptaków pojawia się mniszek lekarski, potocznie zwany mleczem. Gile zbierają nasiona na ziemi. Przy okazji połkną też drobne owady, ślimaki czy pająki – pisklęta będą miały treściwsze pożywienie.

W sezonie lęgowym gile znikają…

Nie dosłownie, po prostu bardzo trudno je wypatrzeć. Stają się tak skryte, że nie zdradza ich nawet charakterystyczna czerwona kamizelka.

Pokojowo nastawione do świata, nie walczą o terytorium z sąsiadami. Nie muszą się też popisywać kręcąc bączki w powietrzu, głośno śpiewać i czarować samiczek, bo pary łączą się zwykle na całe życie. Na gniazda wybierają gęste lasy iglaste i mieszane, parki, cmentarze z drzewkami świerkowymi i ogrody. Lubią sąsiedztwo jezior i strumieni.

• Swoje domki budują z suchych gałęzi, korzonków, mchów.
• Umieszczają je na wysokości nawet 5 m. Jeśli niżej – są doskonale osłonięte i niewidoczne dla drapieżników czy niewprawnego oka ludzkiego. I dobrze! Spłoszone samice gila potrafią porzucić jajka. Zwykle składają ich 4-5.

Podloty przez kilkanaście dni uczą się życia pod czujnym okiem ojca. Samica przygotowuje się wtedy do kolejnego lęgu.

Na jesieni, kiedy wszystkie pisklęta ruszyły już własną drogą, ptaki znów stają się widoczne.

• Przestają ukrywać się w gęstwinach.
• Podczas mrozów w poszukiwaniu pokarmu mogą nawet zaglądać do karmników w miastach.

W zimie gile są bardziej widoczne, bo przebywają u nas także gile migrujące z północno-wschodniej Europy (przeloty marzec/kwiecień oraz październik/listopad).

Gile na wolności żyją ok. 15 lat.

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. Jak podaje Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków w Polce lęgi odbywa od 50 tys. do 100 tys. par.

Największa populacja żyje w Puszczy Białowieskiej.

W Europie liczebność gili szacowana jest na 7,3 – 14 mln par lęgowych.

Zdjęcie wprowadzające: fot. Monika Surzin/Shutterstock.com